ENCATC Academy 2026 Bilbon: lau egun jasangarritasuna, kultura eta eraldaketa digitala berriz pentsatzeko2026 EKAINA
- Apirilaren 21etik 24ra, Europa osoko kultura-politiketako profesional, ikertzaile eta arduradunak Bilbon elkartu ziren kultura- eta sormen-sektorearen etorkizun jasangarriari buruz hausnartzeko.
-
GUGGENHEIMEN HIRIA, KULTURA-ERALDAKETAREN LABORATEGI BIZIA
Bilbo ez zen soilik 2026ko ENCATC Academy on Cultural Management and Policy ekimenaren agertokia izan: berez, ekimenaren argudio indartsuenetako bat ere izan zen. Learning from Bilbao: Culture, Innovation, and the Sustainable Transition lelopean, aurtengo edizioak Bizkaiko hiriburua teoria eta praktika modu apartan uztartu ziren laborategi bizi bihurtu zuen. Lau egun bitan -2026ko apirilaren 21etik 24ra- Akademiak kultura-kudeaketa jasangarriko profesionalak, hezitzaileak, ikertzaileak eta Europa osoko kultura-politiketako arduradunak bildu zituen ENCATCek "hiruko eraldaketa" deitzen duenari heltzeko: eraldaketa berdea, soziala eta digitala. Helburua argia izan zen: parte-hartzaileei ezagutzak, tresnak eta estrategia zehatzak eskaintzea beren erakundeetan eta kultura- eta sormen-sektore osoan (KSS) aldaketa jasangarria gidatzeko. Bilbo aukeratzea ez zen kasualitatea izan. Azken hiru hamarkadetan, hiriak munduan gehien aztertu den hiri-eraldaketetako bat bizi izan du, gainbeheran zegoen industria-hiri izatetik berrikuntzaren, sormenaren eta garapen jasangarriaren nazioarteko erreferente bihurtzeraino. Kulturaren bidezko birsorkuntzaren aldeko apustuak, gobernantza publiko sendoak eta jasangarritasun-estrategia integratuek ekitaldiaren antolatzaileek Akademiaren misiorako "bizitza-laborategi ideal" gisa deskribatu zuten hori bihurtu dute hiria. Gainera, Bilbo Local2030 Coalition ekimenaren hiri anfitrioia da; Nazio Batuen ekimen horrek Garapen Jasangarrirako Helburuen (GJH) lokalizazioa sustatzen du, kultura-partaidetza, gizarteratzea eta erantzukizun ekologikoa bere politika eta erakundeetan txertatuz. -
EKINTZAREN ETA EZAGUTZA PARTEKATUAREN INGURUAN EGITURATUTAKO PROGRAMA
ENCATCek -kultura-kudeaketaren eta kultura-politiken Europako sareak- antolatutako Akademiak, Bilboko Udaleko Kultura Sailaren eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailaren babesarekin, lau jardunalditan egituratu zuen bere programa, formatu pedagogiko anitzekin: hitzaldiak, tailer praktikoak, ikasketa-bisitak eta networking saioak.- 1. eguna: Irekiera Bilboko Udalean Akademia apirilaren 21ean, asteartea, hasi zen Bilboko Udaleko Arabiar Aretoan eginiko inaugurazio-saio batekin. Bertan parte hartu zuten Asier Abaunzak (Bilboko Udaleko Hirigintza, Proiektu Estrategiko eta Espazio Publikoko zinegotzia), Andoni Iturbek (Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburuordea) eta GiannaLia Cogliandro Beyensek (ENCATCeko idazkari nagusia). Ondoren, Abaunzak berak hitzaldi bat eman zuen Bilboren etengabeko eraldaketari buruz, hiri-, kultura- eta gizarte-prozesu gisa; jarraian, udaletxeko espazioetatik bisita gidatua egin zen.
- 2. eta 3. egunak: Marko teorikoetatik inpaktuaren neurketara Asteazkeneko eta osteguneko jardunaldiak Bilboko Artxibo Historikoan egin ziren. Bigarren eguna Sustainable Cultural Management: Frameworks for Organisational Change saioarekin hasi zen. Iphigenia Taxopoulouk -Mitos21eko (Grezia) kide sortzaileak- eman zuen, eta kultura-erakundeen kudeaketan jasangarritasuna txertatzeko metodologiak eta adibideak aurkeztu zituen. Ostegunean, Leticia Labaronnek -ENCATCeko presidenteorde eta Zurich University of Applied Sciences-eko Arte Kudeaketa Zentroko zuzendariak- eta Laura J. Nollek (erakunde bereko kidea) Culture for the Planet Alliance proiektuaren aurrerapenak aurkeztu zituzten. Proiektu hori lankidetza bidezko ikerketa-ekimen bat da, jasangarritasun-adierazleei, trantsizio-markoei eta kultura-sektorerako sortzen ari diren estandarrei buruzkoa. Arratsaldean talde-laneko saio bat egin zen eta, ondoren, tokiko testuingururako bereziki esanguratsua izan zen saio bat urratu zen: Localizing the SDGs - Dialogues and Tensions between the Local and the Global. Bertan parte hartu zuten Arantza Achak (UN Etxeako zuzendaria) eta Iñigo Arbiok (Nazio Batuen Local2030 Coalition idazkaritzako zuzendariordea).
- 4. eguna: Eraldaketa digitala, adimen artifiziala eta zibersegurtasuna Apirilaren 24ko ostiralak sektorearen eraldaketaren dimentsio digitalean jarri zuen arreta. Marco Fiorek -MICHAEL Culture elkarteko Policy and Project Manager-ak- ireki zuen jardunaldia kultura-ondareko erakundeen (CHI) eraldaketa digitalari buruzko saio batekin: prozesu hori abiatzeko zer jakin behar duten eta beren heldutasun digitala nola ebaluatu aztertu zuen. Fiorek bigarren saio bat ere eman zuen, Guardians of Digital Memory: AI, Cybersecurity, and the Future of Cultural Heritage izenekoa, adimen artifizialak eta cibersegurtasunak kultura-ondare digitalean dituzten ondorioak aztertzeko. Ondoren, Emanuele Bellinik -Roma Tre Unibertsitateko irakasle elkartuak eta Cyber Humanities for Heritage Security masterraren zuzendariak- kultura-arloan zibersegurtasunak duen garrantzian sakondu zuen; gai hori premiazkoa bihurtu da British Library, Berlingo Historia Naturalaren Museoa edo Internet Archive bezalako erakundeek jasandako erasoen ondoren. Ostiral arratsaldean, GiannaLia Cogliandro Beyensek ENCATCek kultura-sektorearen trantsizio berdearen alde egiten duen apustuari buruz hitz egin zuen. Era berean, Cristina Ortega Neurek (World Leisure Organisationeko CEOa) eta Mira Höschlerrek (NEMO - Network of European Museum Organisations sareko ordezkaria) ere parte hartu zuten; azken honek Europako museoetako eraldaketa digitalaren inguruan sareak egiten duen lana aurkeztu zuen.
-
BOST IKASKETA-BISITA: BILBO KULTURA-JASANGARRITASUNAREN KASU PRAKTIKO GISA
Akademiaren ezaugarri nagusietako bat ikasketa-bisitak txertatzea da; bisita horiei esker, parte-hartzaileek ikasgelan landutako printzipioak praktikan ikus ditzakete. Edizio honetan bisitatutako erakundeek Bilboko kultura-ekosistemaren aniztasuna eta abangoardia islatu zituzten:- Arriaga Antzokia Espainiako Estatuko lehen antzokia da ETC Theatre Green Book europar ziurtagiria lortzen. Ziurtagiri hori autoziurtapenerako tresna bat da, antzokiek zero emisio garbietarantz aurrera egin dezaten. Horretarako, Arriagak bermatzen du bere ekoizpenetako materialen gutxienez % 50ek aurretik beste bizitza bat izan dutela, eta ikuskizunetan erabilitako materialen % 65 berrerabili edo birziklatzen direla.
- Harrobia - Huntza Hiedra: Kultura Berrikuntzako zentro aitzindaria da, berrikuntza teknologikoa, sorkuntza artistikoa eta ingurumen-erantzukizuna uztartzen dituena Huntza-Hiedra planaren bidez. Plana hiru fasetan egituratzen da, eta energia-eraginkortasuna, eraikinaren kudeaketa adimenduneko sistemak, energia berriztagarrien sorrera eta hondakin zein emisioen kogestio parte-hartzailea barne hartzen ditu.
- Bilboko Guggenheim Museoa: kultura, ekonomia eta ekologia uztartzen dituen eredu holistiko bat ordezkatzen du: karbono-aztarna ziurtatua, eguzki-panelen instalazioa, energia-eraginkortasuneko ekimenak eta tokiko ekonomia sortzailea indartzen duen turismo kultural jasangarriaren aldeko apustua
- Azkuna Zentroa: Philippe Starckek eraberritutako ardo-biltegi zahar batean kokatutako kultura-zentroak erakutsi zuen funtzio anitzeko kultura-ekipamendu batek aldi berean kultura-partaidetza, energia-eraginkortasuna eta gizarte-kohesioa susta ditzakeela.
- La Perrera: sormen-hubak -birsortutako industria-gune batean kokatua- erakutsi zuen kultura-ekipamenduek nola elika dezaketen talentu emergentea eta nola susta dezaketen gizarteratzea eta tokiko identitatea jasangarritasunaren ikuspegitik.
-
BAZKIDEAK, INPAKTUA ETA EMAITZAK
Akademiak lehen mailako bazkideen babesa izan zuen: Julie's Bicycle (UK) erakundeak -kultura-jasangarritasunaren arloko erreferenteak- programaren garapen-bazkide gisa jardun zuen; eta NEMO, Eurocities, MICHAEL Culture elkarteak, World Leisure Organizationek eta Youth Heritage Europek beren sareak eta esperientzia eskaini zituzten bazkide estrategiko gisa. Topaketaren emaitza zehatzen artean honako hauek nabarmentzen dira: kultura-jasangarritasunerako tresna-kit bat, saioen bideo didaktikoen sorta bat, kultura-politikako gomendioak Europa eta nazioarte mailan, eta sektorearen eraldaketa berde, sozial eta digitalarekin konprometitutako profesionalen sare zabaldu bat. Prestakuntza-ikastaro bat baino gehiago, ENCATC Akademiak berriro erakutsi zuen Europa osoko kultura-kudeatzaile, akademiko, ekintzaile sortzaile eta politika publikoetako arduradunen topagune dinamikoa dela. Bilbok -kulturak gidatutako hiri-birsorkuntzagatik nazioartean aitortua- dimentsio paregabea gehitu zion esperientziari: lau egunez kultura-kudeaketa jasangarriaren munduko kasu aztertuenetako batean barneratzea.
